Chylonia i jej świątynie
Chylonia i jej świątynie.
Chylonia to największa dzielnica Gdyni; rozciąga się na obszarze blisko 4 km kw., na którym mieszka około 28 tysięcy mieszkańców. Do czasu przyłączenia do Gdyni w 1930 roku była samodzielną wsią. Po raz pierwszy w źródłach pisanych pojawia się Chylonia w 1351 roku, ale jeszcze pod nazwą Heinrichdorf. Współczesna nazwa utrwaliła się w wieku XVII, a poprzedziły ją określenia: Chilona, Chylona, Chilonii, Chylony. Zanim stała się częścią Gdyni, była bogatą wsią, z własnym kościołem parafialnym.
Historia parafii chylońskiej i pierwszej tamtejszej świątyni jest długa i bogata. Pierwsza wzmianka o kościele p.w. Św. Mikołaja pojawia się w zapiskach wizytacyjnych biskupa z 1599 roku, ale wiadomo że istniał dużo wcześniej, bowiem zachowane do dziś gotyckie prezbiterium określa się na połowę XIV wieku. Był to kościół filialny Oksywia - drewniany, z murowanym ołtarzem, ozdobiony obrazem św. Mikołaja i dwoma obrazami świętych: Walentego i Jana Nepomucena. Pod koniec XVI wieku kościół ten znalazł się w posiadaniu luteranów, a następnie kalwinów i dopiero pod koniec XVII wieku wrócił do katolików, jak poprzednio - do parafii oksywskiej. Samodzielną parafią Chylonia stała się w roku 1911, świadczą o tym datowane od tego roku księgi parafialne.
Obecny kościół, nazywany starym, został rozbudowany w latach 1896-1897, kiedy dla zwiększającej się liczby parafian zaczynało brakować miejsca; dobudowano wówczas do prezbiterium część ceglaną w stylu neogotyckim, a do fasady dodano wieżyczkę. W tym kształcie budowla dotrwała do naszych czasów, zachowało się także XIX-wieczne wyposażenie wnętrza, przede wszystkim zaś wspomniane wcześniej prezbiterium, dzięki czemu świątynia znalazła się w rejestrze zabytków.
Pierwszym proboszczem samodzielnej parafii chylońskiej był ks. Franciszek Mengel, pochodzenia niemieckiego. Urząd swój sprawował także po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i dopiero po wojnie wyjechał do Niemiec. W 1948 roku proboszczem został ks. Józef Laboń, ale niedługo zarządzał parafią, zmarł w roku 1952. Po nim administratorem parafii został ks. Stanisław Maćkowiak. Był to ksiądz o skomplikowanym charakterze, który doprowadził do pewnego rodzaju schizmy w Kościele gdyńskim, wyprowadzając ze sobą część parafian z Chyloni i Cisowy do Kościoła narodowego, mającego siedzibę przy ul. Warszawskiej. Jednakże -jak pisze ks. dr Jerzy Więckowiak w książce „Kościół Katolicki w Gdyni” – po latach ks. Maćkowiak uznał swoją winę, a czyn swój za krzywdę wyrządzoną Kościołowi, i przed śmiercią wrócił do wiary katolickiej.
Kolejnym proboszczem został ks. Franciszek Kirstein, któremu przypadło niełatwe zadanie gojenia ran po odejściu ks. Maćkowiaka, z czym sobie znakomicie poradził. Zmarł nagle w 1968 roku. Rok później na probostwo św. Mikołaja przeszedł ks. Wojciech Zieliński. Ten doświadczony kapłan był proboszczem w czasach wrogich Kościołowi, ale potrafił uzyskać w obrębie kościoła nowe pomieszczenia dla celów duszpasterskich, zlecił też wykonanie projektu rozbudowy kościoła i częściowo ją zrealizował.
Budowniczym kościoła p.w. św. Mikołaja w nowym kształcie został ks. proboszcz Ludwik Grochowina, powołany na ten urząd w 1983 roku. Wzniósł nowoczesną plebanię z zespołem pomieszczeń towarzyszących. Dobudował część sakralną, której nowoczesna architektura współgra z architekturą neogotycką starego kościoła i wyróżnia tę budowlę na tle typowych bloków chylońskich.
Parafia może się pochwalić posiadaniem pięknej zabytkowej figury św. Mikołaja z XVII wieku i obrazu tego świętego z XVII wieku, a także Piety-rzeźby ocenionej na wiek XIV.
Niemal od zawsze w Chyloni istniał kult św. Mikołaja. Potwierdzają to wymienione wyżej zabytki sakralne i sam kościół; na tzw. Świętej Górze była kapliczka z figurą świętego, a kiedy uległa zniszczeniu, w tym samym miejscu w XIX wieku ustawiono murowaną kapliczkę; obecnie kapliczka ze św. Mikołajem stoi na skrzyżowaniu ulic Chylońskiej i Św. Mikołaja.
Parafia chylońska, która na początku XX wieku liczyła 487 wiernych, w 1928 roku miała 1235 parafian, a tuż przed wojną osiągnęła liczbę 13 496 osób. Po wojnie nastąpił spadek do 10 180 osób, ale w kolejnych latach następował wzrost liczby mieszkańców i jednocześnie z każdym rokiem było więcej parafian - w 1975 roku było ich już około 20 tysięcy. To sprawiło, że władze kościelne zaczęły myśleć o budowie nowej świątyni. 15 marca 1986 roku ks. biskup chełmiński erygował parafię pod wezwanym dwóch patronów: św. Jana Chrzciciela i św. Alberta Chmielowskiego, której pierwszym proboszczem i budowniczym kościoła został ks. Wojciech Kozłowski. W tym samym roku powstała tymczasowa kaplica, a w 1994 roku dom parafialny. Wzniesiony pośród blokowiska przy ul. Chylońskiej nowy kościół, został poświęcony 14.11.1999 roku. Z chwilą oddania do użytku nowego kościoła zmniejszyła się liczba wiernych starej parafii chylońskiej do niespełna 15 tysięcy, ale znacząco poprawiły się warunki odbywania praktyk religijnych zarówno w jednej, jak i drugiej parafii.